Dalgıç pompa nedir sorusunun kısa cevabı şudur: dalgıç pompa, motoru ve pompa gövdesi tek bir sızdırmaz ünite halinde suyun içine indirilerek çalışan pompadır. Yüzeydeki pompalar suyu emerek yukarı çekmeye çalışırken dalgıç pompa suyun içinde durduğu için suyu iterek basar. Bu fark, onu derin kuyulardan su almak, bodrum ve asansör boşluklarını tahliye etmek ya da foseptik çukurlarını boşaltmak gibi işler için vazgeçilmez hale getirir. Bu rehberde dalgıç pompanın nasıl çalıştığını, hangi türlerinin bulunduğunu, seçim yaparken hangi değerlere bakmak gerektiğini ve en sık görülen arızaları sade bir dille anlatıyoruz.
İçindekiler
Dalgıç Pompa Nedir ve Yüzey Pompasından Farkı Ne?
Yüzeyde çalışan santrifüj pompalar suyu emme borusuyla çeker. Atmosfer basıncının sınırı nedeniyle bu yöntemle pratikte ancak 7-8 metre derinlikten su alınabilir; daha derinden emmeye çalışan pompa kavitasyona girer ve verimi hızla düşer. Dalgıç pompada emme problemi yoktur, çünkü pompa zaten suyun içindedir ve suyu kendi üzerindeki boru hattından yukarı basar. Bu sayede yüzlerce metre derinlikteki kuyulardan bile su çıkarılabilir.
İkinci önemli fark soğutmadır. Dalgıç pompanın motoru etrafındaki su sayesinde soğur. Bu yüzden motor kompakt tasarlanabilir, ancak aynı nedenle pompa asla susuz çalıştırılmamalıdır. Üçüncü fark ise sestir: pompa suyun altında çalıştığı için çevreye neredeyse hiç ses vermez.
Dalgıç Pompa Nasıl Çalışır?
Dalgıç pompanın içinde elektrik motoru, motora bağlı bir mil ve mil üzerinde dönen bir veya birden fazla çark bulunur. Motor çalıştığında çark döner, suyu merkezden alıp kanatlarının ucuna doğru savurur ve bu hareket suya basınç kazandırır. Basınçlanan su çıkış ağzından boru hattına geçer.
Derin kuyu pompalarında birden fazla çark üst üste dizilir. Her çark (kademe) suyun basıncını bir miktar daha artırır. Bu nedenle kuyu ne kadar derinse pompada o kadar çok kademe bulunur. Motorun içine su girmemesi için mil çıkışında mekanik salmastra, kablo girişinde ise özel sızdırmazlık elemanları kullanılır.
Otomatik Çalışma: Şamandıra ve Basınç Kontrolü
Drenaj ve atık su pompalarında genellikle şamandıra bulunur. Su seviyesi yükseldiğinde şamandıra kalkar ve pompayı çalıştırır, seviye düştüğünde pompayı durdurur. Kuyu pompalarında ise pompa çoğunlukla yüzeydeki bir basınç şalteri, hidrofor tankı veya frekans invertörlü kontrol paneliyle yönetilir.
Dalgıç Pompa Türleri
Kullanım amacına göre dalgıç pompalar birkaç ana gruba ayrılır. Detaylı karşılaştırma için dalgıç pompa çeşitleri yazımıza da göz atabilirsiniz.
- Derin kuyu pompaları: İnce ve uzun gövdeli, çok kademeli pompalardır. Artezyen ve sondaj kuyularında kullanılır.
- Temiz su pompaları: Depo boşaltma, havuz ve sulama gibi partikül içermeyen sular için uygundur.
- Drenaj (kirli su) pompaları: Bodrum, otopark ve şantiyelerde çamurlu, küçük taneli suyu tahliye eder.
- Atık su ve foseptik pompaları: Geniş geçişli veya kesicili çarkları sayesinde katı parçacık içeren atık suyu basabilir.
Dalgıç Pompa Seçerken Bakılması Gereken Değerler
Yanlış seçilmiş bir dalgıç pompa ya yeterli su vermez ya da gereğinden fazla enerji harcayarak kısa sürede arızalanır. Seçim yapmadan önce şu bilgiler netleştirilmelidir:
- Debi: Saatte ihtiyaç duyulan su miktarı (m³/saat).
- Toplam basma yüksekliği: Kuyudaki dinamik su seviyesinden en yüksek kullanım noktasına kadar olan yükseklik ile borulardaki sürtünme kayıplarının toplamı.
- Kuyu çapı: Derin kuyu pompası, kuyu borusunun içine rahatça girecek çapta olmalıdır.
- Suyun içeriği: Kum, çamur veya katı madde oranı, çark tipini belirler.
- Elektrik altyapısı: Tek fazlı mı üç fazlı mı besleme olduğu ve hattın kesiti kontrol edilmelidir.
Pratikte en sık yapılan hata, yalnızca motor gücüne bakarak pompa almaktır. Aynı güçteki iki pompadan biri yüksek basınç ve düşük debi, diğeri düşük basınç ve yüksek debi için tasarlanmış olabilir. Doğru karar için pompanın performans eğrisine bakılmalıdır.
Dalgıç Pompalarda Sık Görülen Arızalar
- Pompa çalışıyor ama su gelmiyor: Kuyuda su seviyesi pompanın altına düşmüş, çek valf takılı kalmış veya boru hattında kaçak oluşmuş olabilir.
- Sigorta veya termik atıyor: Kablo ek yerinde su alma, motor sargısında izolasyon kaybı ya da sıkışan çark bu duruma yol açar.
- Debi zamanla azalıyor: Kumlu sularda çark ve difüzörler aşınır; pompa aynı basıncı üretemez hale gelir.
- Pompa sık açılıp kapanıyor: Basınç tankının havası bitmişse veya şamandıra yanlış ayarlanmışsa pompa kısa aralıklarla devreye girer.
Bu arızaların bir kısmı yüzeyden yapılacak ölçümlerle tespit edilebilir. Örneğin motor sargılarının izolasyon direnci ölçülerek pompanın kuyudan çıkarılması gerekip gerekmediği önceden anlaşılır.
Dalgıç Pompanın Ömrünü Uzatmak İçin Öneriler
Dalgıç pompanın en büyük düşmanı susuz çalışmadır. Bu nedenle kuyu pompalarında kuru çalışma koruma rölesi ya da seviye elektrotu kullanılmalıdır. Voltaj dalgalanması sık yaşanan bölgelerde faz ve voltaj koruma rölesi motoru korur. Kumlu kuyularda pompa kuyu dibine değil, dipten bir miktar yukarıya asılmalıdır. Yılda bir kez akım ve izolasyon ölçümü yaptırmak, büyük arızaları çoğu zaman önceden haber verir.
Kuyudan su alan yapılarda dalgıç pompa genellikle bir hidrofor sistemiyle birlikte çalışır. Bu ikilinin uyumu hakkında bilgi almak için hidrofor nasıl çalışır rehberimizi okuyabilirsiniz.
Dalgıç Pompa Montajında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doğru seçilmiş bir dalgıç pompa bile hatalı montaj yüzünden kısa sürede arızalanabilir. Derin kuyu uygulamalarında pompa, paslanmaz çelik halat veya uygun bir askı sistemiyle asılmalı, yükü hiçbir zaman elektrik kablosu taşımamalıdır. Kablo, belirli aralıklarla boru hattına kelepçelenmeli ve kuyu ağzında sürtünerek aşınmayacak şekilde yönlendirilmelidir.
Kablo ekleri, dalgıç pompalarda en sık arıza çıkan noktalardan biridir. Suyun içinde kalacak ekler mutlaka su geçirmez ek kitleriyle yapılmalı, sıradan bant ile geçiştirilmemelidir. Pompa çıkışına yakın bir çek valf takılması, pompa durduğunda boru hattındaki suyun geri inmesini ve bir sonraki çalışmada pompanın darbe almasını önler.
Pompanın kuyudaki konumu da önemlidir. Pompa, kuyunun dinamik su seviyesinin yeterince altında, ancak kuyu dibindeki çökeltinin üstünde kalmalıdır. Montaj tamamlandıktan sonra motorun çektiği akım ölçülerek etiket değerleriyle karşılaştırılmalı, dönüş yönü (üç fazlı motorlarda) mutlaka kontrol edilmelidir. Bu basit kontroller, dalgıç pompa nedir sorusunun ötesinde, pompanın yıllarca sorunsuz çalışmasını sağlayan asıl adımlardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dalgıç pompa nedir, ev kullanımına uygun mu?
Evet. Bahçeli evlerde kuyudan su almak, bodrum katı su baskınlarına karşı korumak ve yağmur suyu deposunu boşaltmak için küçük güçlü dalgıç pompalar yaygın olarak kullanılır.
Dalgıç pompa ne kadar süre çalışabilir?
Suyun içinde kaldığı ve doğru seçildiği sürece sürekli çalışmaya uygundur. Ancak saatteki açılıp kapanma sayısı üreticinin önerdiği sınırı aşmamalıdır.
Dalgıç pompa kaç yıl dayanır?
Suyun kalitesine, kullanım yoğunluğuna ve korumalara göre değişir. Temiz suda, doğru korumalarla çalışan bir pompa uzun yıllar sorunsuz hizmet verebilir.
Dalgıç Pompa Servisi İçin Bize Ulaşın
Dalgıç pompa nedir, hangi model size uygun ya da mevcut pompanız neden verim kaybediyor gibi sorularınız için Bayramlar Pompa ekibine 0544 572 12 91 numarasından ulaşabilirsiniz. Bölgenize özel servis sayfalarımız için Ergene hidrofor servisi ve Hayrabolu hidrofor servisi yazılarımıza bakabilirsiniz. Pompaların genel çalışma ilkeleri için pompa maddesini inceleyebilirsiniz.